KAAI 142 UIT DE OUDE DOOS

Deel 2

Tijdens mijn ijverige zoektocht naar oud fotomateriaal heb ik in een oude, onder het stof verborgen sigarenkistje een reeks oude diapositieven gevonden uit 1958. De beelden werden genomen op de Grote markt in Antwerpen ter gelegenheid van het 10-jarige bestaan van het Rode-kruis afdeling Antwerpen-haven. Andere beelden zijn genomen op Kaai 142, de hulppost van Kaai 209 en in de diverse vaste verzorgingsposten in het oude havengebied. De grote Rode- Kruis wagen was een mobiele verzorgingspost-operatiekamer ( volgens de normen in die tijd). Bij manifestatie's in het havengebied werd deze door een traktor van de dokken ter plaatse gesleept.  Bemerk ook de foto van de Heer Frank Tits, de toenmalige dienstoverste van Siwha. In die tijd werd de namen Siwha en Rode- kruis Antwerpen haven nog beschouwd als één geheel en werden ze dan ook in één adem uitgesproken.

De  afbeeldingen worden, om de originaliteit te bewaren, niet bewerkt. De meeste nog nooit eerder getoonde beelden worden hier in primeur aangeboden.

Alle tekst en beelden © 2006  Louis Van Looy-Kaai 142

 De "Centrale Hulppost" van Kaai 142 zoals hij er uit zag in 1958. In 1937 werd het gebouw in dienst genomen als aanwervingslokaal voor havenwerkers. Sinds 1947 had SIWHA en Sinds 1948 het Rode Kruis er zijn intrek genomen. Enkele jaren later werden er aan de westkant nog twee poorten bijgeplaatst. Aan de voorzijde was er eveneens een uitrit voor een ambulance. Bij de verbouwing voor het Medisch centrum in 1969 werden de poorten terug dichtgemetseld en werd er aan de rechterkant een gedeelte bijgebouwd wat later de in-uitrij van de ambulance, inkomhal en radiologie-afdeling zou worden. De ambulances waren al verhuisd naar de grote garage aan de Vosseschijnstraat. In een latere fase in de zeventiger jaren, wanneer de ruimte in het oude gebouw echt te krap werd, alle ruimte was toen al ingenomen door de diensten van het Medisch centrum, zal SIWHA het gebouw verder uitbreiden met aan de linkerkant de nieuwe dispatching, de garages en de burelen. In 2000 zal heel het gebouw grondig gerenoveerd worden en de infrastruktuur zal volledig aangepast worden aan de hedendaagse normen en noden.

Een pittig detail, daar waar er voordien een hechte band was tussen SIWHA en RK zal er in de jaren 70 bij wijze van spreken een scheiding van tafel en bed doorgevoerd worden. Elke dienst kreeg zijn eigen  dienstoverste, administratie enz. In 1958 was de Directie van SIWHA-CEPA nog gevestigd aan de Lange Nieuwstraat te Antwerpen onder voorzitterschap van J. Senders. De directie van het Antwerpse Haven rode kruis, waar Voorzitter J.Sirtaine sr. de plak zwaaide, was gevestigd samen met ABAS aan de Frankrijklei 111 eveneens te Antwerpen.

Toen ik in 1966 op 142 kwam, was er eveneens een Kinderheil voor schippers gevestigd, nu Kind en Gezin. De naam van de eerste kinderarts van het kinderheil is me ontgaan, het zou Dokter Vancoillie kunnen zijn maar ik ben niet zeker. Havenarts Dokter Van Cleempoel, zelf afkomstig uit het schippersmilieu nam daarna dit medico-sociaal dienstbetoon voor de schippers voor zijn rekening samen met zuster Pierlot en daarna met zuster Myriam Van Mol. Het Kinderheil is begin jaren negentig verhuisd naar het schipperscentrum De schroef, zie hiervoor de link op de maritieme pagina.

 Verzamelen geblazen in 1958 op de Grote markt van Antwerpen ter gelegenheid van het 10 jarig bestaan van het Rode Kruis van Antwerpen haven. De "secouristen" waren allen in dienst van SIWHA maar tegelijkertijd lid van het Rode-Kruis. Beide haven hulpdiensten waren zodanig in elkaar verweven dat het echter aan buitenstaanders moeilijk precies uit te leggen is hoe de vork aan de steel zat. Er werd toen gezegd dat ge om bij Siwha op 142 te werken een Rode-kruis geest moest hebben. Alle onbezoldigde vrijwilligersdiensten bij manifestatie's in de regio werden toen verzekerd door RK hulpverleners van de haven. Vele oud kollega's van SIWHA waren dan ook samen met hun toenmalig lief of echtgenote lid van de plaatselijke  afdeling van het Rode-kruis en later in 1961 bij de 2e Nationale mobiele hulpkolonne.

 Deel van de Antwerpse Grote Markt met daarachter de Kaasrui. Het prachtige stadhuis van Antwerpen ligt net achter ons.

 Binnenzicht in de grote garage van de centrale hulppost in 1958. Er was maar een grote poort, vandaar dat de meeste wagens dwars geparkeerd staan. Later zouden er twee rolpoorten worden bijgeplaatst. Met deze foto is dan ook het mysterie opgelost van de smeer en onderhoudsput welke zich dwars voor de nieuwe uitritten bevond.  Zoals te zien was alles kraaknet en flink opgepoetst, onder het "regime" van "den Tits" een absolute prioriteit. Op deze plaats bevinden zich nu sinds 2000 de 5 verzorgingsboxen van het Medisch centrum. Voorheen van 1970 tot 2000 was er de grote zogenaamde reanimatiezaal.

Beelden hierna: Als er nieuwe secouristen werden aangeworven werden deze jonge gasten onder de hoede genomen van de oude mannen. In dit geval de Martin die nieuwkomer Jan Van Gils toch eens grondig moest uitleggen hoe  de deuren open en dicht gingen, hoe den brancard in de ambulance moest geschoven worden en waar alles opgeborgen was enz. Iets waar ge indertijd als convoyeur zeker niet mocht aankomen was de radio zender-ontvanger en het knopke van de sirene.

 De hulppost van kaai 209 bediende sinds begin der 50er jaren vooral de "onpare kant" van de Antwerpse dokken. Deze sector strekte zich indertijd uit van de kleine dokken in de oude haven tot kaai 411 voorbij "Spek en eieren". De Kruisschanssluis was toen al het einde van de wereld. De op 209 gestationeerde ambulance verhuisde medio zestiger jaren naar een nieuwe hulppost op Kaai 311. De hulppost was gelegen pal onder de hangar. De douanen van 311, de stadsdiensten van de haven, de havenkapiteinsdiensten en Atlas stevedoring waar Ceelbaas Louis de plak zwaaide waren er onze directe buren. Van het type gebouwtje van 209 waren er in de oude haven begin jaren 50 een viertal gebouwd, in vervanging van de houten kotjes van het Amerikaanse leger, o.a. op kaai 110, 180, 107. Naast de functie als verbandpost hadden er ook de deleguees van de Cepa hun bureeltje, de veiligheidsadviseurs of beter bekend als de mannen van de veiligheid van de dok hadden er eveneens hun vaste stek en konden van daaruit met de fiets de verschillende kaaien bezoeken, vanaf de hulpposten brachten ze dan telefonisch verslag uit naar de dienst veiligheid van CEPA, of werden ze van daar uit verder gestuurd voor een nieuwe opdracht. Deze verbandposten werden, in het pré GSM tijdperk ook veelvuldig gebruikt door de havendiensten, vrachtwagenvoerders, schippers en zeelieden om gebruik te maken van de telefoon faciliteiten.

 Oud dienstoverste van de Centrale hulppost Frank Tits in het bureel waar nu in het Medisch centrum de binnentuin gesitueerd is. Den Tits zoals hij gewoonlijk botweg genoemd werd, voerde een waar schrikbewind uit op gebied van kuisen en onderhoud. Als den Tits op ronde was om de diverse vaste verbandpostjes te bezoeken werden de postmannen van dezen er uit 142 in het geniept direct telefonisch van op de hoogte gebracht. De emmers, borstels, dweilen werden snel uit de kasten gehaald, een emmer zeepsop gemaakt van de bekende d'Or groene zeep, welke steeds paraat stond, werd door de hulppost gekieperd. Den Tits was dan overgelukkig dat alles zo goed gekuist werd, zijn dag kon niet meer stuk, maar owee als hij onverwacht opdook en de postmannen en **secouristen zaten te kaarten, dan daverde het doorheen heel de dok. Toen ik in april 1966 in dienst kwan was Frank Tits reeds op rust en opgevolgd door Theo Gebreurs. Frank Tits zou hetzelfde jaar echter nog overlijden.

*Postmannen: De verantwoordelijke voor de hulpverlening in de vaste verbandposten. **Secouristen: indertijd de benaming van de hulpverleners-ambulanciers van de haven.

De volgende beelden tonen de verbandzalen, volgens de normen en noden van 1958 van enkele van de vaste verbandposten aan de haven, o.a. op kaai 209, de verbandpost aan de Tavernierskaai, welke in 1988 diende als dekor voor de bekende Antwerpse politiereeks " Langs de kade ", waar zogezegd den 170, het bureel van de havenpolitie gevestigd was. en de centrale hulppost op kaai 142. de inhoud van de kasten was gericht op basis-ehbo. Ik zie het nog levendig voor ogen wat er in de kasten stond en zou de inventaris zo kunnen opnoemen.

Beelden van de hulpposten op Schelde 6, Sint Michielskaai hangar 17, waar ook een ambulance gestationeerd was waarvan de garage aan de Verbrande Entrepotstraat gelegen was, den Agence op kaai 212-214, de Cadixstraat ( Het Kot ) en de houten prefab hulpposten op kaai 420 en aan de  gedempte sluis van de zuiderdokken, kan ik jammer genoeg niet vinden.

 De oude reanimatiezaal van het toenmalige " Centrum voor Reanimatie en Medische Hulp" in 1970. Deze is ingericht op de plaats van de oude garage's, waar de poorten alweer dichtgemetseld werden en de linker en rechter muur bijgemetseld. In de periode dat ik op 142 werkzaam ben, moeten zowat alle deuren en poorten dichtgemetseld zijn, en alle muren opengebroken om nieuwe deuren en doorgangen te maken. De ondergrond van het gebouw was oorspronkelijk moerassig gebied wat later bij het uitgraven van de dokken opgehoogd is. De ondergrond leende zich niet voor zware strukturen, iets waar men bij de verbouwing in 1999-2000 terdege rekening mee moest houden. De oude reanimatie toestellen welke eigenlijk bedoeld waren voor gebruik in O.K.'s is de volgende jaren vervangen door compactere en gebruiksvriendelijkere toestellen. De oude toestellen werden verzonden naar ziekenhuizen in Roemenie. In 2005 bevinden zich op deze plaats de verzorgingsboxen 3-4-5 van het Medisch Centrum.

De eerste hulpverleners-verplegers werden indertijd van 1970-1974 gerecruteerd uit het contingent secouristen van Siwha. Ze werden hiervoor speciaal opgeleid door Dr. Jef Stuyck , Dr. Etienne Troch, verleger Arthur Daems en verpleegkundige Joske Mechels, alias Mevrouw Stuyck. Voor hun extra inzet, nog steeds in dienst van SIWHA, kregen zij van het Rode-kruis een extra vergoeding, iets waar vele collega's zeer afgunstig voor waren. De tweestrijd was begonnen. De allereerste verplegers werden de "Apostelen" genoemd, verwijzend naar de uitverkorenen. Vanaf 1 mei 1974 werden ze vervangen door verplegers vast in dienst van het Rode-kruis.

© 2004-2007 Louis Van Looy-Kaai 142